Η εξαφάνιση του Αλεξανδρινού ελληνισμού στο Αφγανιστάν από τους Κινέζους γεννάει σημερινά ερωτήματα (της Παρθένας Τσοκτουρίδου)

 

Οι σχέσεις του Αφγανιστάν με την αρχαία Ελλάδα υπήρξαν άλλοτε πολύ σημαντικές. Είναι γνωστό πως ο Μ. Αλέξανδρος το είχε κατακτήσει και είχε ιδρύσει ορισμένες πόλεις, όπως η Αλεξάνδρεια η εν Αραχωσία, το σημερινό Κανταχάρ.

Την πόλη αυτή κατόπιν παραχώρησε ο Σέλευκος στον Ινδό βασιλιά Σανδρόκοττο, αντί πεντακοσίων ελεφάντων. Λίγο αργότερα εγκαταστάθηκε στην Βακτριανή, σημερινή Μπαλχ, ελληνική δυναστεία, της οποίας η εξουσία επεκτεινότανε επί δύο αιώνες σ’ όλο σχεδόν το σημερινό Αφγανιστάν.

Από τότε η ελληνική επιρροή άρχισε να εξαφανίζεται, όμως, ακόμη και σήμερα ανακαλύπτονται στο Αφγανιστάν νομίσματα Αλεξανδρινής εποχής και άλλες αρχαιότητες.

Λέγεται δε πως οι μυστηριώδεις ειδωλολάτρες Κιαφίρ (Άπιστοι) διατηρούν σοβαρά ίχνη της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, σε αντίθεση με το Μωαμεθανικό Σουννιτικό  τους περιβάλλον (Ορθόδοξοι Μωαμεθανοί) και ότι είναι απόγονοι Ελλήνων, που διατηρούν στις φλέβες τους ελληνικό αίμα.

Κατά τις παραδόσεις των ίδιων είναι απόγονοι παλιών στρατιωτών του Σικαντάρ, ο οποίος έφτασε στα βουνά τους από τα βάθη της Δύσης, εννοώντας πιθανόν τον Μ. Αλέξανδρο, τον Ισκεντέρ των Ασιατικών λαών.

Σχετικό απόσπασμα του Γ. Κιτσόπουλου σε γραφές του αναφέρεται σχετικά με ένα από τα κατακτητικά περάσματα του Μ. Αλεξάνδρου από κει…

- «(327 π.Χ.)…Το άλλο πρωί ανεβήκαν στο φρούριο και οι άλλοι στρατιώτες του εκστρατευτικού σώματος. Μια ισχυρή φρουρά εγκαταστάθηκε και η διοίκηση της ανατέθηκε στον Ινδό Σισίκοτο, που από καιρό είχε καταφύγει στη Βακτριανή και ήταν έμπιστος του Αλεξάνδρου. Η Άορνος από δω και πέρα, θα αποτελούσε έναν από τους γερούς κρίκους της αμυντικής αλυσίδας, που είχε με τη βοήθεια του Κρατερού εγκαταστήσει ο Αλέξανδρος σε ολόκληρη τη βορειοδυτική Ινδία. Και για να δώσει επισημότητα στην κατάληψη της, ο Αλέξανδρος πρόσφερε θυσίες στους θεούς και τίμησε τον Ηρακλή, που σύμφωνα με την παράδοση, είχε φτάσει κι αυτός ως εκεί…» 

Η τελική εξαφάνιση του ελληνισμού από εκείνη την Ασιατική περιοχή οφείλεται στους Κινέζους. Από επιγραφές που βρέθηκαν μεταγενέστερα (40-45 μ.Χ.), ο Κινέζος βασιλιάς Κιέου-Τσέου Κιό κατόρθωσε να επεκτείνει την κυριαρχία του από την Κεντρική Κίνα μέχρι την Κασπία θάλασσα.

Συνέτριψε την αντίσταση της Καβούλ με τους ελέφαντές του και τις πολιορκητικές του μηχανές, κατέστρεψε, κατάσφαξε κι εκδίωξε τον ελληνικό πληθυσμό, που μιλούσε μάλιστα τότε την ντόπια γλώσσα «Χαροσθί» κι εξαφάνισε από προσώπου γης όλο το ελληνικό στοιχείο που άνθιζε κι άκμαζε αναπτυσσόμενο ως εστία του ελληνικού πολιτισμού στην Ασιατική εκείνη περιοχή.

Σύμφωνα με τα ως άνω ιστορικά γραφόμενα, λοιπόν, τίθενται τα εξής ερωτήματα στους Έλληνες, τα οποία σαφώς γεννούν κι άλλα ερωτήματα και θέματα προς συζήτηση:

Οι σημερινοί Έλληνες πρέπει να παύσουν να έχουν ουσιαστική επαφή με την προγενέστερη ιστορία  του κόσμου στο ρεύμα της πολυτάραχης εποχής μας;

Πρέπει να διατηρούν μέσα τους θολή και μπερδεμένη την ιστορία του Μ. Αλεξάνδρου εξαιτίας της ιστορικής νοθείας, που λανσάρουν και μας διαποτίζουν οι ξένες δυνάμεις;

Ο ήρωας μας, ο Μ. Αλέξανδρος, δεν είναι εκείνος, που με την σπάνια στρατηγική του ικανότητα οδήγησε μια χούφτα Έλληνες ως τις πιο απομακρυσμένες περιοχές της Ασίας νικώντας φυσικά εμπόδια και στρατιές ανθρώπων, που δημιουργούσαν το δέος στην εποχή του;

Οι Έλληνες δεν πρέπει να είναι υποψιασμένοι στις νοθεύσεις της ιστορίας του Μ. Αλεξάνδρου από τους ξένους και να μη περιορίζουν, αλλά να υποστηρίζουν το μέγεθος του πραγματικού προσώπου του Μ. Αλεξάνδρου ως φορέα μιας πνευματικής δύναμης ή ακόμα μιας πνευματικής ανάγκης, που οδηγούσε σε μια διέξοδο την ιστορική εξέλιξη της ζωής;

Δεν είναι ανησυχητικό για όλο τον κόσμο πως οι Ασιάτες Κινέζοι, που παρουσιάζονται σ’ όλο τον κόσμο ως οι απόστολοι της γλυκύτητας και της ηθικής, κατόρθωσαν με την διπλωματική ευγένεια τους και μ’ ένα τρόπο συμπεριφοράς απερίγραπτης λεπτότητας να γίνουν κυρίαρχοι στο ελληνικό εμπόριο εφόσον στόχευσαν στην ελληνική κρίση του δημόσιου χρέους, για περαιτέρω ξάνοιγμα τους στις ελληνικές επενδύσεις και όχι μόνο, με κινεζικές επιχειρήσεις αρκετά καλές; Αν δεν είναι υποδούλωση η παρακολούθησή τους για τον οικονομικό ρυθμό της χώρας μας, μέσα από την αυστηρή τους ευγένεια, τότε τι είναι;

Πόσα γνωρίζουμε εμείς οι Έλληνες γι’ αυτόν τον Ασιατικό λαό εφόσον μας δίνει τα περιθώρια να το κάνουμε αυτό μόνο μέσω της εμπορικής του οδού;

Δεν είναι αλήθεια πως η Κινεζική «μαφία» έσπειρε τον οικονομικό και υγειονομικό τρόμο (κορωνοϊός) στη χώρα μας – αλλά και παγκοσμίως -, στην οποία βρήκε νέο πεδίο δόξας λαμπρό, εφόσον το ένα μετά το άλλο έκλεισαν τα πιο πολλά εμπορικά μας καταστήματα και αρκετές από τις επιχειρήσεις μας, από τις οποίες όσες απέμειναν έχουν μέλλον δυσοίωνο;

Πόσα γνωρίζουμε για τον Κινεζικό λαό, που διατήρησε την πανθεϊστική ελευθερία της θρησκευτικής του συνείδησης, εκδίωξε, κατέστρεψε στο παρελθόν τον ελληνικό πολιτισμό και συνεχίζει να τον εκριζώνει με την ανησυχητική του ευγένεια μέσω της οικονομικής οδού;

Πόση εμπιστοσύνη μπορούμε να τους δείχνουμε στις δήθεν ανησυχίες τους για την οικονομική μας κρίση που επιδεινώνεται και επεκτείνεται στην Ευρωζώνη; Η ανησυχία τους αυτή δεν είναι στην πραγματικότητα η εμπιστοσύνη που απέκτησαν στις αγορές και στο εμπόριο τους στην χώρα μας, αλλά και στις παγκόσμιες αγορές; Πως συμβάλλουν δηλαδή έτσι στην ανάπτυξη της ισχυρής, διατηρήσιμης και ισορροπημένης ανάπτυξης στην Ελλάδα, την Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε όλο τον κόσμο διατηρώντας την υποτιθέμενη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τι κάνουμε εμείς οι Έλληνες γι’ αυτό εκτός από του να τους ενισχύουμε;

Γιατί επιτρέψαμε στην Κίνα να παραλάβει τα ηνία της οικονομικής κυριαρχίας στην χώρα μας και να καλλιεργήσει το έδαφος για τη δημιουργία του δικού της πολιτισμού που θα μας επηρεάσει και θα επιδράσει στους επόμενους αιώνες;

Γιατί ξεχνούμε όλοι οι Έλληνες πως ο σπόρος της εκστρατείας του Μ. Αλεξάνδρου ήταν το γεφύρωμα του ελληνικού πολιτισμού και η μετάδοση του πνεύματος του στην Ασία; Οι Έλληνες πρέπει να ξεχνούν την ιστορία τους;

 

Η πολιτισμική επίδραση της μετανάστευσης των αρχαίων Ελλήνων στη Μ. Ασία διαφέρει με αυτή της σύγχρονης ελληνικής διασποράς (της Παρθένας Τσοκτουρίδου)

 

Περίπου το 1100 π.Χ. ωθούμενοι από την πίεση Δωρικών φύλων αρκετοί Έλληνες μετανάστευσαν ανατολικά από την Ήπειρο και τη Θεσσαλία για να εγκατασταθούν στα νησιά του Αρχιπελάγους και στις νότιες ακτές της Μ. Ασίας, όπου οι εκβολές ποταμών και η διαμόρφωση των ακτών ευνοούσαν την ανάπτυξη του εμπορίου.

Από τον 9^ο  έως τον 6^ο αι. σε μια μακρά διαδοχή μεταναστεύσεων Ίωνες, Αιολείς και Δωριείς έφθασαν ως τις ακτές της Μ. Ασίας ως έμποροι, αποικιστές, τυχοδιώκτες και στρατιώτες, έκτισαν τις πόλεις τους αναμείχθηκαν με τους γηγενείς πληθυσμούς, υιοθέτησαν τμήμα της θρησκείας τους (πολύστηθη Άρτεμις) και σύντομα εγκαθίδρυσαν ένα αξιόλογο πολιτισμό που προπορεύθηκε σε πολλές περιπτώσεις εκείνου της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Η ανάπτυξη αυτού του πολιτισμού θεωρείται από αρκετούς ιστορικούς το πρώτο κεφάλαιο στην ανάπτυξη του δυτικού πολιτισμού κυρίως εξαιτίας της φιλοσοφικής σκέψης που παρήγαγε. 

Απ’ αυτή την περίοδο κόπηκαν τα πρώτα τετράγωνα νομίσματα από ήλεκτρον, (Λυδία-7^ος αι. π.Χ.), πιθανώς ως αποτέλεσμα των εμπορικών συναλλαγών των γηγενών με τους Έλληνες, ενώ άρχισαν οι Λυδοί βασιλείς – σύμφωνα με τον Ηρόδοτο – να ενδιαφέρονται για το μαντείο των Δελφών και αν στέλνουν δώρα στον ναό του.

Αν λάβουμε υπόψη ότι η Αργοναυτική εκστρατεία τοποθετείται πριν από τον Τρωικό πόλεμο (12^ος π.Χ. αι.) μπορούμε να υποθέσουμε ότι, κατά τη μυθολογία, η ελληνική παρουσία στην περιοχή του Πόντου πάει πολύ πιο πίσω και χάνεται μέσα στην αχλή του χρόνου.

Πάντως, μέχρις ότου μιλήσει η ιστορία για την πριν από το 1000 π.Χ. περίοδο, η ίδια η μυθολογία (Αργοναυτική εκστρατεία, Προμηθέας κλπ) αφήνει να εννοηθεί ή βάσιμα τοποθετεί ότι η φήμη του Πόντου, ως περιοχή με άφθονη παραγωγή και πλούσια μεταλλεύματα, έφτασε και στους ελληνικούς πληθυσμούς, ιδιαίτερα των Μικρασιατικών παραλίων. 

Έτσι οι ελληνικοί αποικισμοί που ακολούθησαν είναι βέβαιο ότι είχαν και αυτό το (οικονομικό) κίνητρο.

Το κύριο σημείο διαφοράς των αρχαίων ελληνικών αποικιών από τη νεότερη και σύγχρονη ελληνική διασπορά είναι ότι οι ελληνικές αποικίες της αρχαιότητας λειτούργησαν ως πυρήνες εξελληνισμού και εκπολιτισμού των αλλόφυλων λαών της περιοχής τους, σε αντίθεση με τους απόδημους Έλληνες των νεότερων χρόνων που έχουν αφελληνιστεί, σε ένα μεγάλο ποσοστό, από το περιβάλλον τους ή κατά κάποιο τρόπο έχουν αλλοτριωθεί.

 

Τι ήταν το μεταρρυθμιστικό Διάταγμα «Χάτι Σερίφ», από ποιον εκδόθηκε και ποιες οι επιπτώσεις του στον ελληνικό λαό της Ανατολής (της Παρθένας Τσοκτουρίδου)

 

Το 1839 ο Σουλτάνος Αβδούλ Μετζίτ (1839-1861) εκδίδει το μεταρρυθμιστικό Διάταγμα «Χάτι Σερίφ» (Τανζιμάτ), το οποίο, πλην των άλλων, θεσμοθετεί την ισονομία ραγιάδων και αγάδων, καθώς και την θρησκευτική τους ελευθερία, βελτιώνοντας έτσι την κατάσταση των χριστιανών υπηκόων.

Στα σχολεία συνέχισε πάλι να διδάσκεται το πνεύμα της αρχαίας Ελλάδας, χώρας κατ’ εξοχή πολιτισμού και ελευθερίας.

Όλες οι θρησκευτικές εκδηλώσεις και γιορτές (Ανάσταση, Θεοφάνεια, πανηγύρεις), οι σχολικές εορτές των Τριών Ιεραρχών, οι διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις όπως, γάμοι, βαπτίσεις, Αποκριές, γίνονταν κανονικά με πλήρη ελευθερία.

Όλα ήταν τόσο αγαπητά και από τον απλό τουρκικό λαό, ώστε με τυφλή πίστη συμμετείχαν και πολλές φορές προσκυνούσαν τους εορτάζοντες θαυματουργούς αγίους.

Το εμπόριο αναπτύχθηκε σε τέτοιο βαθμό, ώστε ο  τουρκικός πληθυσμός ήταν οικονομικά εξαρτημένος από τον ελληνικό πληθυσμό.

Οι κυριότεροι ποντιακοί χοροί και τα τραγούδια (με αλφαβητική σειρά)-(της Παρθένας Τσοκτουρίδου)

 

ΟΝΟΜΑ	ΠΕΡΙΟΧΗ
Ανεφορίτσας	Γαλλίαινα
Από παν κεκά ή Καπικέετκον ή Αγκαλιαστόν	Ματσούκα, Λιβερά, Γαλλίαινα
Από παν κεκά	Ακ-Νταγ-Μαντέν
Αρματσούκ	Καύκασος
Ατσιαπάτ	Πλάτανα
Γαϊτάν ή Ανάποδον	Σουράμ Καυκάσου
Γέμουρα	Γέμουρα
Γιαματάν ή τη Γιαματάς	Καρς
Γεντίαράτς ή Γετίερε	Αργυρούπολη
Γιουβαρλαντούμ	Ακ-Νταγ-Μαντέν
Διπάτ ή Γιαβαστόν ή Κοδεσπενιακόν ή Ομάλ Τραπεζούντας	Τραπεζούντα, Ελλάδα
Διπλόν κοτς ή Τίταρα	Πρώην ΕΣΣΔ
Διπλόν Ομάλ	Κιουμούς Μαντέν
Εταιρέ	Τραπεζούντα
Θύμιγμαν ή Θύμισμα	Σε όλο τον Πόντο
Καλόν κορίτς	Ματσούκα
Κελ-κιτ	Σεβάστεια
Κοτς	Σε όλο τον Πόντο
Κοτσαγκέλ	Σε όλο τον Πόντο
Κοτσάκι ή Κετσέκ-κετσέκ	Νικόπολη, Κρώμνη
Κότσαρι	Καρς
Κοτσιχτόν ομάλ ή Εμπρ-οπίς ή Ομάλι ή Τσαραχότ ή Φούλουρ-φούλουρ ή Κερασουντέικον ή Ομάλ Κερασούντας ή Λάχανα	Σε πολλές περιοχές του Πόντου, Νικόπολη, Ακ-Νταγ-Μαντέν, Κρώμνη, Ελλάδα
Κούσερα	Ματσούκα
Λέτσι	Καρς
Λετσίνα	Καρς
Μαντήλια	Κιουμούς Μαντέν
Μασαίρια ή τη Μασαιρί ή Πιτσάκ οϊν	Σε όλο τον κόσμο
Μαχμόρ	Νικόπολη
Μηλίτσα
Μητερίτσα	Τραπεζούντα
Μόντζονος	Καρς
Μωμογέρια
Ομάλ	Τσιμερά Αργυρούπολης
Ομάλ ή Παϊπούρτ ή τιζ	Καρς, Παϊπούρτ, Ακ-Νταγ-Μαντέν
Ούτσαι ή Ούτσαλτι ή Κουνιχτόν ή Ομάλ Γαράσαρης	Νικόπολη, Αξίκοϊ Νικόπολης, Ελλάδα
Πατούλα ή Πιπιλομάυενα ή Κόρη κοπέλα	Δυτικός Πόντος, Ανατολ. Πόντος, Γαλλίαινα
Σαρίκουζ	Σε όλο τον Πόντο
Σέρρα ή Λάζικον ή Τόγιαλιδικον	Σε όλο τον Πόντο, Όφις, Τόγια
Σίτον	Ίμερα
Τάμσαρα	Νικόπολη
Τάμσαρα	Άνω Ματσούκα και Αργυρούπολη
Τας ή Τάμασια	Πρώην ΕΣΣΔ
Τερς ή Γέμουρα	Ακ-Νταγ-Μαντέν, Αργυρούπολη
Τερς	Κιουμούς-Μαντέν
Τικ μονό ή Διπλόν	Ματσούκα, Γαλλίαινα
Τικ διπλόν ή Τικ γο γόνατον	Σε όλο τον Πόντο
Τικ τρομαχτόν ή λαγγευτόν	Κοτύωρα-Καρς
Τίταρα ή Τετέ αγάτς	Αργυρούπολη
Τούρναλα ή Αρμέγκον	Καρς
Τριπάτ	Άνω Ματσούκα
Τρυγώνα	Σε όλο τον Πόντο
Τσανεζάρα ή Τσαντσάρα	Ανατολικός Πόντος
Τουρτούγουζους	Κιομούς-Μαντέν
Φόνα ή Αρμενίτσας	Αργυρούπολη, Γαλλίαινα
Σιρεανίτσα ΄πη Σερανίτσα ή Εισοσιένα ή Αρμενίτσα	Νοτιοανατολικός Πόντος, Χερίανα, Αργυρούπολη
Χάλα-Χάλα	Αργυρούπολη
Χάλαϊ	Ακ-Νταγ-Μαντέν

Που εγκαταστάθηκαν οι απόγονοι των Αυτοκρατόρων Κομνηνών (της Παρθένας Τσοκτουρίδου)

ΚΟΜΝΗΝΑ 

Η ονομασία προήλθε από τους κατοίκους του, οι οποίοι θεωρούνται απόγονοι των Αυτοκρατόρων Κομνηνών της Τραπεζούντας και εγκαταστάθηκαν εδώ ως πρόσφυγες από τις περιοχές του Πόντου με την ανταλλαγή των πληθυσμών.

Στην κορυφή του βουνού “Μαύρο Πουλί” βρίσκεται μικρή σπηλιά, που φέρνει το όνομα “Κρύπτη  του  Καρά - Αλή”.

Ίχνη τειχών δύο φρουρίων και συνοικισμού υπάρχουν στην περιοχή Κομνηνών. 

Το πρώτο στο λόφο ΔΕΛΤΑ και το δεύτερο σε κωνοειδή λόφο νότια του Διαμερίσματος.

Την ύπαρξή τους μαρτυρούν αντικείμενα, που βρέθηκαν παλιότερα, όπως: πίθοι, όστρακα αγγείων, χάλκινα νομίσματα, βάση κίονα, διάφορα μάρμαρα από οικοδομές, δύο γυάλινα δαχτυλίδια, μικρή οινοχόη βυζαντινών χρόνων και μαρμάρινο ανάγλυφο, στο οποίο εικονίζεται γυναικεία μορφή με χιτώνα, με περικεφαλαία, δόρυ κι ασπίδα.

Ανατολικά του Διαμερίσματος εκτείνεται το όρος Βέρμιο.

 Μεταξύ αυτού και του βουνού “Μαύρο Πουλί” σχηματίζεται στενωπός. 

Η φυσική δίοδος, που διέρχεται μέσω αυτής, οδηγεί από την Εορδαία προς την παλιά Εγνατία οδό στην περιοχή Έδεσσας – Πύργων – Κομνηνών – Πτολεμαϊδας, ως συντομότερη, ακολουθούσαν κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας καραβάνια των εμπόρων για τη διακίνηση των προϊόντων.  

Πηγή: "Η προγονική ιστορία του Δήμου Βερμίου", Παρθένα Τσοκτουρίδου, 

2002, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κοζάνης

Το Ιωνικό αλφάβητο και οι επιρροές του (της Παρθένας Τσοκτουρίδου)

Τα γραπτά ελληνικά μνημεία αριθμούν ζωή 3.000 περίπου ετών. Οι γλωσσολόγοι αναφέρουν ότι οι κάτοικοι της ιστορικής περιόδου πήραν από τους προγενέστερους πολλά στοιχεία της γλώσσας τους, όπως είναι τα τοπωνύμια και διάφορες άλλες λέξεις, που σημαίνουν γνωστά αντικείμενα του πολιτισμού τους (π.χ. Τερβησσός, Ταρβασσός, Σαλαγασσός μοιάζουν με τα δικά μας: Παρνασσός, Ταφιασσός, Ιλισός, Υμητός κ.α.).

Το αλφάβητο της Μιλήτου (Ιωνικό) αποτελείται επίσης από 24 γράμματα.  Στην αρχή το χρησιμοποιούσαν οι ιωνικές πόλεις της Μικρασίας και τα νησιά Λέσβος, Χίος, Σάμος, Ρόδος, Κύπρος κ.α. Με τον καιρό γίνεται πανελλήνιο.

Από το 403 π.Χ. τα στοιχεία του ιωνικού αλφαβήτου επικράτησαν και στην Αθήνα κι ύστερα από πρόταση του ρήτορα  Αρχίνου  καθιερώνονται με νόμο. 

Τα τοπικά αλφάβητα καταργούνται σταδιακά κι επικρατεί το λεγόμενο αττικό, που προήλθε κυρίως από το ιωνικό. Ο αριθμός των 24 γραμμάτων και η σειρά τους παραμένουν, σχεδόν αμετάβλητα, μέχρι τις μέρες μας.

Αργότερα αλλάζει μόνο το σχήμα και η μορφή τους, σε σημείο που με το σχήμα των γραμμάτων να μπορεί να χρονολογηθούν οι επιγραφές που βρέθηκαν ή βρίσκονται, καθώς και οι περγαμηνές, οι πάπυροι και άλλα γραπτά μνημεία.

Το έργο «Λεξικό των 10 Αττικών ρητόρων» του Γραμματικού από την Αλεξάνδρεια Αρποκρατίονα του Βαλέριου (2ος αι. π.Χ.) δείχνει την προσπάθεια που έγινε την εποχή εκείνη, να δημιουργηθεί γραπτή γλώσσα διαφορετική από κείνη που μιλιόταν, στηριγμένη στο λεξιλόγιο της αττικής διαλέκτου.

Σε ιωνική διάλεκτο γράφτηκαν οι ελεγείες, είδη ποίησης που ήταν θρήνοι, μοιρολόγια και αποτελούν μετάβαση από το έπος στη λυρική ποίηση. 

Η ελεγειακή ποίηση αναπτύχθηκε στην Ιωνία και η γλώσσα της είναι η Ιωνική διάλεκτος με πολλά στοιχεία αιολικά και δωρικά. Οι ελεγειακοί ποιητές χρησιμοποιούσαν την Ομηρική γλώσσα και ο Θέογνης, παρά τη δωρική καταγωγή του, έγραψε τις ελεγείες του σε ιωνική διάλεκτο. Ονομαστοί ποιητές του είδους αυτού ήταν ο Καλλίνικος ο Εφέσιος, ο Τυρταίος, που έγραψε πολιτικές και πολεμικές ελεγείες, ο Μίμνερμος ο Κολοφώνιος, ο Σόλων ο Αθηναίος, ο Φωκυλίδης ο Μιλήσιος, ο Καλλίμαχος, ο Σιμωνίδης, ο Αντίμαχος ως προς τους Λατίνους, ο Οβίδιος και ο Κάτουλλος. Νεώτεροι Έλληνες που καλλιέργησαν το ελεγειακό στίχο ήταν: Σολωμός, Μαβίλης, Βαλαωρίτης, Γρυπάρης, Παλαμάς, Χατζόπουλος.

«Περί αιτιών και σημείων οξέων και χρονίων παθών» είναι τα έργα που έγραψε σε ιωνική διάλεκτο, ο Αρεταίος ο Καππαδόκης (2ος αι Π.Χ), που θεωρείται ο σπουδαιότερος γιατρός μετά τον Ιπποκράτη και ο οποίος περιέγραψε πρώτος τη νόσο του διαβήτη.

Σε ιωνική διάλεκτο με αιολικούς τύπους είναι γραμμένη η ποίηση της Σαπφώς και του Αλκαίου του λυρικού ποιητή Ανακρέοντα του Τήιου (6ος αι. Π.Χ.). Η ποιητική του συλλογή «Ανακρεόντεια» αποτελείται από ποιήματα που εξυμνούν την αγάπη, τη ζωή, την Αφροδίτη και το Διόνυσο το θεό του κρασιού.

Ίωνας λυρικός ποιητής που συνδύασε την ιωνική χάρη με τη δωρική βαρύτητα ήταν ο Αλκμάν Λάκων. Καλλιέργησε τη σπαρτιατική διάλεκτο και την εμπλούτισε με αιολικούς τύπους και επικά στοιχεία. Εφάρμοσε τις καινοτομίες των προηγούμενων ποιητών Αρχίλοχου, Τέρπανδρου και Θαλήτα και παρουσίασε μεγάλη ποικιλία στη στιχουργία. Αιχμαλωτίστηκε από τους Κιμμέριους και πουλήθηκε δούλος στη Σπάρτη, αλλά για την ευφυία του απελευθερώθηκε και ονομάστηκε «πολίτης εκ Μεσσόας» (μία από τις φυλές της Σπάρτης). Τότε πήρε και το όνομα και την επωνυμία Αλκμάν Λάκων.

Σε αττική διάλεκτο με ιωνικούς τύπους και στοιχεία τοπικών διαλέκτων είναι η γλώσσα των έργων του Αθηναίου κωμωδιογράφου Αριστοφάνη (445-385 π.Χ.).

Μελετώντας την ελληνική αρχαιότητα, ο Βάιχ Έριχ, ένας Γάλλος Ελληνιστής, γερμανικής καταγωγής (1818-1909),  δίδαξε στο Στρασβούργο (1846-49), στη Μπεζανσόν (1849-1876) και από το 1876 στη Σορβόνη  με σπουδαιότερα από τα έργα του : «Η τάξη των λέξεων στις αρχαίες γλώσσες σε σύγκριση με τις σύγχρονες» (1879), «Μελέτες για το αρχαίο δράμα» (1897), «Μελέτες για την ελληνική αρχαιότητα» (1900). Εξέδωσε επίσης επιμελημένες εκδόσεις του Αισχύλου με σχόλια (2 τόμοι 1858-67), εφτά τραγωδίες του Ευριπίδη (1868) και διάφορες δημηγορίες του Δημοσθένη, με μεταφράσεις και κριτικά σχόλια.